tard

adv gec; il est ~ gecdir

taquiner
tarder
OBASTAN VİKİ
Bulbophyllum tardeflorens
Bulbophyllum tardeflorens (lat. Bulbophyllum tardeflorens) — səhləbkimilər fəsiləsinin bulbofillium cinsinə aid bitki növü.
Cephalotaxus tardiva
Giləmeyvəli qaraçöhrə (lat. Taxus baccata) — iynəyarpaqlılar fəsiləsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyaslna aiddir – VU A2c+3c. Azərbaycanın nadir, relikt növüdür. == Ümumi yayılması == Rusiya, Gürcüstan Ermənistan, Şimali Afrika, Türkiyə, Kiçik Asiya, Baltikyanı ölkələri, Ukrayna, Skandinaviya, Avropanın Qərb hissəsi və Azor adalarında yayılmışdır. == Azərbaycanda yayılması == Şamaxı, Quba, Zaqatala, Qəbələ, Xanlar, Lənkəran və Lerik rayonları ərazilərində təbii halda rast gəlinir. == Bitdiyi yer == Tək-tək və ya qrup şəklində quru daşlı yamaclarda fıstıq-vələs meşələrində 1900–2500 m yüksəkliklərdə rast gəlinir. == Təbii ehtiyati == Azərbaycanda arealı geniş deyildir. == Bioloji xüsusiyyətləri == Təbiətdə 20 m-ə qədər boy hündürlüyü olan, sıx budaqlı, yuvarlaq təpəli bir ağacdır. Tumurcuqları qəhvəyi və yaşılımtıl rəngdə, küt, dəyirmi və ya ovalşəkillidir.
Phytoseiulus tardi
Phytoseiulus persimilis (lat. Phytoseiulus persimilis) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin hörümçəkkimilər sinfinin mesostigmata dəstəsinin phytoseiidae fəsiləsinin phytoseiulus cinsinə aid heyvan növü.
Quercus robur var. tardissima
Yay palıdı, pulcuqlu palıd (lat. Quercus robur) - palıd cinsinə aid bitki növü. == Sinonim == Quercus abbreviata Vuk. Quercus accessiva Gand. [Invalid] Quercus accomodata Gand. [Invalid] Quercus acutiloba Borbás Quercus aesculus Boiss. Quercus aestivalis Steven Quercus afghanistanensis K.Koch Quercus alligata Gand. [Invalid] Quercus altissima Petz. & G.Kirchn. Quercus amoenifolia Gand.
Quercus tardiflora
Yay palıdı, pulcuqlu palıd (lat. Quercus robur) - palıd cinsinə aid bitki növü. == Sinonim == Quercus abbreviata Vuk. Quercus accessiva Gand. [Invalid] Quercus accomodata Gand. [Invalid] Quercus acutiloba Borbás Quercus aesculus Boiss. Quercus aestivalis Steven Quercus afghanistanensis K.Koch Quercus alligata Gand. [Invalid] Quercus altissima Petz. & G.Kirchn. Quercus amoenifolia Gand.
Quercus tardifolia
Quercus tardifolia (lat. Quercus tardifolia) — fıstıqkimilər fəsiləsinin palıd cinsinə aid bitki növü.
Tarda dağlaləsi
Gecaçan dağlaləsi (lat. Tulipa tarda) — bitkilər aləminin zanbaqçiçəklilər dəstəsinin zanbaqkimilər fəsiləsinin dağlaləsi cinsinə aid bitki növü. Kiçik dağlalələrin nümunə və nümayəndəsi hesab olunur. Ləçəyin sarı rəngi ətrafında, ağ rəng haşiyədə görülür. İki və ya üç gül bir budaqdan çiçəklənə bilər. Gülaçma vaxtı aprelin sonlarıdır.
Tardigrada
Ərincəklilər (lat. Tardigrada) — heyvanlar aləminə aid heyvan tipi. Buğumayaqlılara çox bənzəyir. Dağlardan okean diblərinə qədər müxtəlif mühitlərdə 900-dən çox növü yaşayan mikroskopik canlıdır. Suda yaşayır, 8 ayağı olan mikroskopik, eukariot canlıdır. Su ayılarının genomu təxminən 75–800 DNT meqaəsas cütlüyündən ibarətdir. İlk dəfə 1773-cü ildə alman pastoru Johan August Ephraim Goeze tərəfindən kleiner Wasserbär (kiçik su ayısı) kimi təsnif edilmişdir. 1777-ci ildə italyan alim Ladzaro Spallanzani ona il tardigrado adını vermişdir, 1840-cı ildən isə latın dilində Tardigrada kimi bəhs edilir. Bu maraqlı canlılara verilən başqa bir ad olan "Su ayısı" isə hərəkətlərinin ayı yerişini xatırlatmasından qaynaqlanır. Su ayılarının ən böyükləri 1.5 mm uzunluğa çata bilər.
Tardu xaqan
Tardu xaqan (達頭可汗/达头可汗) — 575-ci ildə yabqu olmuş Qərbi Göytürk xaqanlığı I xaqanı. Bumın xaqanın nəvəsi, İstəmi xaqanın oğlu idi. == Həyatı == 575-ci ildə yabqu titulu almışdı. 581-ci ildə Göytürk vətəndaş müharibəsinə qatılmış, Apa xaqanı müdafiə etmişdi. Qərbdə isə qardaşı Tamqan şad vasitəsilə Şimali Qafqazda hakimiyyət qurmuşdu. 587-ci ildə Apa xaqana qarşı hərəkətə başlamış, onu da öldürtmüşdü. 591-ci ildə Bəhram Çubinə dəstək olmuşdu. 599-cu ildə isə Tulan xaqanın ölümündən istifadə edərək özünü Bilgə xaqan adı ilə ulu xaqan elan etmişdi. Çinə qarşı yürüş keçirərkən məğlub olmuş və 603-cü ildə böyük ehtimal öldürüldü. == Ailəsi == Bağatur xaqan adını alacaq Külüg Sibir və Tulu Tegin adında oğulları vardı.
Tarduş
Tardu xaqan (達頭可汗/达头可汗) — 575-ci ildə yabqu olmuş Qərbi Göytürk xaqanlığı I xaqanı. Bumın xaqanın nəvəsi, İstəmi xaqanın oğlu idi. == Həyatı == 575-ci ildə yabqu titulu almışdı. 581-ci ildə Göytürk vətəndaş müharibəsinə qatılmış, Apa xaqanı müdafiə etmişdi. Qərbdə isə qardaşı Tamqan şad vasitəsilə Şimali Qafqazda hakimiyyət qurmuşdu. 587-ci ildə Apa xaqana qarşı hərəkətə başlamış, onu da öldürtmüşdü. 591-ci ildə Bəhram Çubinə dəstək olmuşdu. 599-cu ildə isə Tulan xaqanın ölümündən istifadə edərək özünü Bilgə xaqan adı ilə ulu xaqan elan etmişdi. Çinə qarşı yürüş keçirərkən məğlub olmuş və 603-cü ildə böyük ehtimal öldürüldü. == Ailəsi == Bağatur xaqan adını alacaq Külüg Sibir və Tulu Tegin adında oğulları vardı.
Tarduş şad
Tarduş şad — Tonq Yabqu xaqanın oğlu, Toxaristanın ilk yabqusu. == Hakimiyyəti == Məşhur buddist rahib Syüançzan 630-cu ildə Tarduş şadın hələ hakimiyyətdə olduğunu yazırdı. Çin mənbələrində 635 və 645-ci illərdə Çinə səfir göndərildiyi yazılmışdır. Bütün Əfqanıstan torpaqlarını öz hakimiyyəti altına almışdı. 645-ci ildə oğlu İşbara Yabqunun sifarişi ilə öz xatunu tərəfindən öldürülmüşdür.
Tarduşlar
Tarduşlar. == Tarixi == Bu kiçik budunun Ötükən bölgəsinə yaxın bir yerdə yaşadığı anlaşılır. Tarduşlar göytürklərə sadiq qövmlərdən biri idi, daha sonra isə uyğurlara tabe oldular. Xaqanlar bu buduna «yabqu» titullu bir baĢbuğ təyin edirdilər. Yabqunun xanədana mənsub olduğu məlumdur.
Taxus tardiva
Giləmeyvəli qaraçöhrə (lat. Taxus baccata) — iynəyarpaqlılar fəsiləsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyaslna aiddir – VU A2c+3c. Azərbaycanın nadir, relikt növüdür. == Ümumi yayılması == Rusiya, Gürcüstan Ermənistan, Şimali Afrika, Türkiyə, Kiçik Asiya, Baltikyanı ölkələri, Ukrayna, Skandinaviya, Avropanın Qərb hissəsi və Azor adalarında yayılmışdır. == Azərbaycanda yayılması == Şamaxı, Quba, Zaqatala, Qəbələ, Xanlar, Lənkəran və Lerik rayonları ərazilərində təbii halda rast gəlinir. == Bitdiyi yer == Tək-tək və ya qrup şəklində quru daşlı yamaclarda fıstıq-vələs meşələrində 1900–2500 m yüksəkliklərdə rast gəlinir. == Təbii ehtiyati == Azərbaycanda arealı geniş deyildir. == Bioloji xüsusiyyətləri == Təbiətdə 20 m-ə qədər boy hündürlüyü olan, sıx budaqlı, yuvarlaq təpəli bir ağacdır. Tumurcuqları qəhvəyi və yaşılımtıl rəngdə, küt, dəyirmi və ya ovalşəkillidir.
Typhlodromus tardus
Typhlodromus tardus (lat. Typhlodromus tardus) — phytoseiidae fəsiləsinin typhlodromus cinsinə aid heyvan növü. == İstinadlar == Typhlodromus tardus Catalogue of Life saytında Mites GSDs: PhytoseiidBase.
Tulipa tarda
Gecaçan dağlaləsi (lat. Tulipa tarda) — bitkilər aləminin zanbaqçiçəklilər dəstəsinin zanbaqkimilər fəsiləsinin dağlaləsi cinsinə aid bitki növü. Kiçik dağlalələrin nümunə və nümayəndəsi hesab olunur. Ləçəyin sarı rəngi ətrafında, ağ rəng haşiyədə görülür. İki və ya üç gül bir budaqdan çiçəklənə bilər. Gülaçma vaxtı aprelin sonlarıdır.
Eva Tardos
Éva Tardos (1 oktyabr 1957, Budapeşt) — macar riyaziyyatçısı və Kornel Universitetində kompüter elmləri üzrə Yakob Quld Şurman professorüdür. Tardosun tədqiqat marağı alqoritmlərdir. Onun işi qrafiklər və ya şəbəkələrdə kombinatorial optimallaşdırma problemləri üçün səmərəli metodların işlənib hazırlanması və təhlilinə yönəlib. O, şəbəkə axınları, budama və klasterləşdirmə problemləri üçün yaxınlaşma alqoritmləri kimi şəbəkə axını alqoritmləri üzərində müəyyən işlər görmüşdür. Onun son işi alqoritmik oyun nəzəriyyəsi və sadə auksionlara yönəlmişdir . == Təhsil və peşə fəaliyyəti == 1981-ci ildə Tardos Dipl. Riyaziyyat, 1984-cü ildə isə məsləhətçisi Andras Frankın rəhbərliyi altında Eötvös Laurent Universitetinin Elmlər Fakültəsində fəlsəfə doktoru dərəcəsini almışdır. O, 2006–2010-cu illərdə Korneldə Kompüter Elmləri Departamentinin sədri olub və hazırda Kompüter və İnformasiya Elmləri Kollecinin dekanıdır. O, 2004–2009-cu illərdə SIAM Journal on Computing-in baş redaktoru olub və hazırda ACM Journal-ın İqtisadiyyat və Hesablamalar üzrə redaktoru, həmçinin Kompüter Redaktorları Nəzəriyyəsi Şurasının üzvüdür . John Klineberg ilə birlikdə Alqoritm Dizaynı () dərsliyinin müəllifidir.
Qabor Tardos
Gábor Tardos (11 iyul 1964, Budapeşt) — macar riyaziyyatçısı, hazırda Mərkəzi Avropa Universitetinin professoru və əvvəllər Simon Fraser Universitetində Kanadalı tədqiqatçıdır. O, əsasən kombinatorika və informatika sahəsində çalışır. O , Éva Tardosun kiçik qardaşıdır. == Təhsil və peşə fəaliyyəti == Qabor Tardos 1988-ci ildə Budapeştdəki Eötvös Universitetində riyaziyyat üzrə doktorluq dərəcəsi alıb. Onun məsləhətçiləri László Babai və Péter Pálfy idi. O, Çikaqo Universitetində, Rutgers Universitetində, Toronto Universitetində və Prinston Qabaqcıl Tədqiqatlar İnstitutunda postdoktorluq vəzifələrində çalışmışdır. 2005–2013-cü illərdə Simon Fraser Universitetində Diskret və Hesablama Həndəsəsi üzrə Kanada Tədqiqat Kafedrası vəzifəsində çalışmışdır. Daha sonra Budapeştə qayıdıb, Alfred Reni adına Riyaziyyat İnstitutunda 1991-ci ildən tədqiqatçı kimi çalışıb . == Riyaziyyat nəticələri == Tardos universal cəbr nəticəsində başladı: o, yerli nizamı qoruyan əməliyyatların maksimal klonunu nümayiş etdirdi. O, Hanna Neumanın zənninin qismən nəticələrinə nail olmuşdur .